Building Capacity & Capabilities
L&D Studio
powered by AELIA
Συνεντεύξεις επαγγελματιών HR και L&D
Interview with
Ianthi Stergiou
Ianthi is a dedicated scholar and entrepreneur passionate about advancing gender equity and inclusion in politics, society, and the workplace. As the Co-founder and Chief Scientific Officer of EDIHAUS, a B2B consulting agency specializing in Equality, Diversity, and Inclusion (EDI), she bridges academic research and real-world impact. With a background in Political Science and Gender Studies and ongoing doctoral research in Gender and Politics at Birkbeck, University of London, she explores how gender dynamics shape policymaking and organizational structures. In her current role as Lead for Aelian Methodology, Programmes and Growth she combines methodological excellence, program innovation, and active contribution to AELIA’s mission of supporting individuals and organizations through meaningful development experiences.
Η Ιάνθη Στεργίου, initiator και συνιδρύτρια της EdiHaus είχε μία συνεργασία με την ΑΕΛΙΑ για χρόνια. Πρόσφατα και μετά από μία ομιλία της για τον inclusive leader που ενέπνευσε όλη την ομάδα της ΑΕΛΙΑ, καθώς “ακούμπησε στην καρδιά μας” συμφωνήσαμε να αναλάβει να υπστηρίξει την ΑΕΛΙΑ στην οργάνωση και εφαρμογή της μεθοδολογίας της για να ενδυναμώσουμε τις πρακτικές inclusive learning & development.
Ήδη μετά από 2 μήνες, χάρη στη συμβολή της Ιάνθης, το inclusive learning approach έχει γίνει πλέον σταθερός πυλώνας στις δράσεις μας.
Με αυτή την αφετηρία, η Αντιγόνη Παούνη, εκπαιδεύτρια ενηλίκων, επικεφαλής της κοινότητας L&D Studio και παράλληλα Programmes & Partnerships Lead της ΑΕΛΙΑ είχε μία αναλυτική συζήτηση με την Ιάνθη για το Inclusive Learning εξετάζοντας υπό το πρίσμα αυτό πρόσφατες εμπειρίες της.
Τη συζήτησή τους αυτή την αποτύπωσαν παρακάτω και σας προσκαλούμε να την διαβάσετε, ελπίζοντας ότι θα σας δώσει υλικό για σκέψη και για... έμπνευση!
"Η συμπερίληψη δεν είναι απλώς μια αξιακή επιλογή αλλά ένας μηχανισμός που ενισχύει την ενεργοποίηση των ανθρώπων — και η ενεργοποίηση αυτή είναι που τελικά οδηγεί σε καλύτερη απόδοση."
Νομίζω ότι το πρώτο που χρειάζεται να αποσαφηνίσουμε είναι ότι το inclusive learning δεν αφορά απλώς το ποιοι βρίσκονται μέσα σε ένα learning environment, αλλά το ποιοι μπορούν να συμμετέχουν ουσιαστικά μέσα σε αυτό.
Συχνά το συγχέουμε με τη διαφορετικότητα στη σύνθεση της ομάδας — θεωρούμε δηλαδή ότι αν έχουμε ανθρώπους με διαφορετικά backgrounds, τότε αυτόματα έχουμε και ένα συμπεριληπτικό περιβάλλον μάθησης. Στην πράξη, όμως, αυτό δεν αρκεί.
Η συμπερίληψη στη μάθηση αφορά κάτι πιο σύνθετο και πιο “λειτουργικό”: αφορά το πώς έχει σχεδιαστεί η ίδια η εμπειρία. Ποιος βρίσκει χώρο να εκφραστεί, ποιος προλαβαίνει να σκεφτεί πριν τοποθετηθεί, ποιος νιώθει ότι ο τρόπος που σκέφτεται και επεξεργάζεται την πληροφορία έχει θέση. Γιατί αν το learning format ευνοεί, για παράδειγμα, μόνο την άμεση προφορική ανταπόκριση ή την ταχύτητα σκέψης, τότε αποκλείει — έστω και άτυπα — όσους χρειάζονται περισσότερο χρόνο ή εκφράζονται διαφορετικά.
Στην EDIHAUS, λοιπόν, προσεγγίζουμε το inclusive learning ως ζήτημα σχεδιασμού: σχεδιάζουμε τη μάθηση με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί να χωρέσει διαφορετικούς τρόπους σκέψης, συμμετοχής και επεξεργασίας. Δεν περιμένουμε από τους ανθρώπους να προσαρμοστούν στο format — προσαρμόζουμε το format ώστε να ενεργοποιεί περισσότερους ανθρώπους.
Η συμπερίληψη πολύ σπάνια “χάνεται” σε κάτι μεγάλο ή εμφανές. Συνήθως χάνεται αθόρυβα, μέσα από μικρές, καθημερινές δυναμικές που δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές.
Σε επίπεδο πρόθεσης, οι περισσότεροι οργανισμοί και facilitators θέλουν να είναι συμπεριληπτικοί. Το ζήτημα είναι ότι η πρόθεση δεν μεταφράζεται πάντα σε πράξη.
Αυτό που βλέπω συστηματικά, και μέσα από τον ρόλο μου ως D&I Expert στο ESG Working Group της AELIA, είναι ότι η συμπερίληψη “σπάει” στις μικρο-στιγμές: στο ποιος παίρνει τον λόγο και ποιος όχι, στο ποιος διακόπτεται και ποιος όχι, στο ποιος νιώθει άνετα να εκφράσει μια ημιτελή σκέψη και ποιος περιμένει μέχρι να είναι “έτοιμος” — και τελικά δεν μιλάει ποτέ.
Εκεί ακριβώς αναδεικνύεται και η σημασία του facilitation. Γιατί αν αφήσουμε τη συμμετοχή να εξελιχθεί “οργανικά”, χωρίς παρέμβαση, τότε αναπαράγουμε υπάρχουσες ανισορροπίες. Κάποιοι θα μιλούν περισσότερο, κάποιοι λιγότερο, και κάποιοι καθόλου.
Η συμπερίληψη, επομένως, δεν χάνεται επειδή δεν υπάρχει καλή πρόθεση· συνήθως χάνεται επειδή δεν υπάρχει συνειδητός σχεδιασμός και ενεργή διαχείριση της δυναμικής.
Ο ρόλος του facilitator είναι καθοριστικός, γιατί στην πραγματικότητα είναι αυτός που μεταφράζει τον σχεδιασμό σε εμπειρία. Inclusive facilitation δεν σημαίνει απλώς να “κρατάς τη ροή” ή να διασφαλίζεις ότι το πρόγραμμα θα ολοκληρωθεί. Σημαίνει ότι παρακολουθείς συνεχώς τι συμβαίνει στο δωμάτιο — ποιοι συμμετέχουν, ποιοι όχι, ποιοι διστάζουν, ποιοι κυριαρχούν — και παρεμβαίνεις με τρόπο που ανοίγει χώρο, χωρίς να εκθέτει.
Αυτό απαιτεί μια πολύ λεπτή ισορροπία. Δεν πρόκειται για μηχανική εφαρμογή τεχνικών, αλλά για μια συνεχή διαδικασία ανάγνωσης και προσαρμογής. Για παράδειγμα, αν διαπιστώσεις ότι οι ίδιοι άνθρωποι παίρνουν διαρκώς τον λόγο, η λύση δεν είναι απλώς να τους “κόψεις”. Είναι να αναδιαμορφώσεις το format της συζήτησης — να εισαγάγεις μικρές ομάδες, γραπτή επεξεργασία, δομημένους γύρους — ώστε η συμμετοχή να πάψει να εξαρτάται από την προσωπικότητα και να γίνει αποτέλεσμα σχεδιασμού.
Inclusive facilitation, λοιπόν, σημαίνει ότι δεν αφήνεις τη συμμετοχή στην τύχη. Δημιουργείς συνθήκες μέσα στις οποίες περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να ενεργοποιηθούν, χωρίς να χρειάζεται να “παλέψουν” για χώρο.
Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο τρόπος με τον οποίο δομούνται τα στάδια συμμετοχής μέσα σε ένα workshop. Αντί να ξεκινάς απευθείας με ανοιχτή συζήτηση — που συνήθως ευνοεί τους πιο εξωστρεφείς ή τους πιο γρήγορους — μπορείς για παράδειγμα να δημιουργήσεις μια διαδοχική εμπειρία: πρώτα ατομικό reflection, στη συνέχεια δουλειά σε δυάδες, μετά σε μικρές ομάδες, και τελικά σε ολομέλεια.
Αυτό που πετυχαίνεις έτσι δεν είναι απλώς “ποικιλία δραστηριοτήτων”, αλλά μια συνειδητή ενσωμάτωση διαφορετικών τρόπων και επιπέδων συμμετοχής. Δίνεις χώρο σε αυτούς που χρειάζονται χρόνο να σκεφτούν, σε αυτούς που εκφράζονται πιο άνετα σε μικρό πλαίσιο, και σε αυτούς που θέλουν να τοποθετηθούν δημόσια — χωρίς να αποκλείεις κανέναν.
Η Φαίη, σε αυτό το επίπεδο, αποτελεί ένα πολύ καλό παράδειγμα inclusive facilitator, ακριβώς γιατί δεν αντιμετωπίζει τη συμπερίληψη ως κάτι “γενικό” ή αυτονόητο. Τη δουλεύει συνειδητά μέσα από τον σχεδιασμό και την παρατήρηση. Δεν αρκείται στο να “δώσει χώρο”, αλλά αναρωτιέται ποιος δεν θα μιλήσει αν δεν αλλάξει το πλαίσιο, ποιος χρειάζεται διαφορετική διαδρομή για να κατανοήσει και να ενεργοποιηθεί, ποιος έχει δυναμική που δεν έχει ακόμη εκφραστεί.
Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η προσέγγιση δεν οδηγεί σε υπερ-προσαρμογή ή σε απώλεια της συνοχής της ομάδας. Αντιθέτως, διατηρεί τη ροή και την ενέργεια, ενώ ταυτόχρονα διευρύνει τη συμμετοχή. Και αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι: να ενεργοποιείς περισσότερους ανθρώπους χωρίς να “ισοπεδώνεις” τη δυναμική του χώρου.
Η σύνδεση είναι πολύ πιο άμεση απ’ όσο συχνά αντιλαμβανόμαστε. Όταν οι άνθρωποι συμμετέχουν ουσιαστικά σε μια μαθησιακή διαδικασία — όταν έχουν τον χώρο να σκεφτούν, να εκφραστούν, να δοκιμάσουν — τότε η κατανόηση γίνεται βαθύτερη και η μεταφορά στη πράξη πολύ πιο πιθανή.
Στην καθημερινή λειτουργία των οργανισμών αυτό μεταφράζεται σε πιο καθαρές αποφάσεις, λιγότερες παρεξηγήσεις και πιο αποτελεσματικές συνεργασίες. Με άλλα λόγια, η συμπερίληψη δεν είναι απλώς μια αξιακή επιλογή αλλά ένας μηχανισμός που ενισχύει την ενεργοποίηση των ανθρώπων — και η ενεργοποίηση αυτή είναι που τελικά οδηγεί σε καλύτερη απόδοση.
Είναι απολύτως θεμελιώδες. Χωρίς psychological safety, οι άνθρωποι λειτουργούν με επιφύλαξη: δεν εκφράζουν ατελείς σκέψεις, δεν παίρνουν ρίσκο, δεν δοκιμάζουν. Αντίθετα, όταν υπάρχει ένα περιβάλλον ασφάλειας, η συμμετοχή αλλάζει ποιοτικά. Οι άνθρωποι μιλούν νωρίτερα, μοιράζονται προβληματισμούς, χτίζουν πάνω στις ιδέες των άλλων.
Αυτό έχει άμεση επίδραση στη μάθηση, γιατί η μάθηση δεν είναι απλώς κατανόηση περιεχομένου· είναι επεξεργασία, αμφισβήτηση, δοκιμή. Και όλα αυτά προϋποθέτουν έναν χώρο όπου η αβεβαιότητα δεν στιγματίζεται και η συμμετοχή δεν αντιμετωπίζεται ως “performance”, αλλά ως διαδικασία.
Ότι η συμπερίληψη δεν είναι θέμα πρόθεσης, αλλά θέμα δεξιότητας.
Απαιτεί ικανότητα σχεδιασμού, facilitation και, κυρίως, ικανότητα να διαβάζεις ανθρώπους και δυναμικές σε πραγματικό χρόνο.
Είτε μέσα από την EDIHAUS είτε μέσα από τη συνεργασία με την AELIA, αυτό που επιδιώκουμε είναι να μεταφέρουμε τη συζήτηση από το επίπεδο της έννοιας στο επίπεδο της πρακτικής.
Γιατί τελικά, το inclusive learning δεν είναι κάτι που δηλώνεται.
Είναι κάτι που φαίνεται στον τρόπο που συμμετέχουν οι άνθρωποι, στον τρόπο που ενεργοποιούνται, και τελικά στον τρόπο που εξελίσσονται.